آن چه حقیقت است

 ( اعوذ بالله من الشیطان الرجیم )

 ( بسم الله الرحمن الرحیم )

آیه ی هفتم سوره مبارکه ی حمد : صراط الذین انعمت علیهم غیر المغضوب علیهم و

الضالین 

(ما را به راه افرادی که مشمول نعمت تو شده اند ، هدایت کن؛ نه راه افرادی که مورد

خشم قرار گرفته اند و نه طریق افرادی که گمراه شده اند .)

از موارد استعمال کلمه ی (غضب) در قرآن بر می آید که این کلمه معنی وسیع تری از  

کلمه ی (ضالین) دارد . شاهد این مطلب را در قرآن سوره ی فتح آیه ی ۶ و سوره ی نسا 

آیه ی ۹۳ می یابیم . این آیات و مانند آن ها صراحت دارد که (غضب) درباره ی افراد مشرک و 

مسلمانان گنهکار هر دو به کار می رود ، ولی کلمه ی (ضالین) جز درباره ی افراد مشرک و 

منحرف از جاده ی ایمان به کار نمی رود .

شاهد این مطلب در قرآن آیه ی ۱۱۶ سوره ی نسا است که می فرماید :

(و من یشرک بالله فقد ضل ضلالا بعیدا ) 

(کسی که به خدا شرک ورزد ، در جاده ی غیر حق قرار گرفته و گمراه شده است)

بنابراین افراد مشرک هم گمراهند و هم مورد غضب خداوند قرار گرفته اند.

و هم حدیثی است که از علی ابن ابیطالب (ع) رسیده است :

کل من کفر بالله فهو مغضوب علیه ، فضل عن سبیل الله

هر کس به خدا کفر بورزد ، مورد غضب خدا قرار می گیرد و از راه راست الهی منحرف شده

و به ضلالت و گمراهی افتاده است.

پس می بینیم که همه ی کفار و مشرکان و منحرفان مورد غضب هستند و علاوه مسلمانان

که جزو گمراهان نیستند ، بر اثر گناه گاهی مورد غضب واقع می شوند . پس معنی (غضب)

از ( ضلال ) وسیع تر است .

روی این اصل ذکر(ضالین) پس از (مغضوب علیهم) به اصطلاح علمی ذکر خاص بعد از عام

است و چون تعداد گروه (ضالین) فراوان است و بیش تر جمعیت (مغضوب علیهم) را آن ها

تشکیل می دهند، بالخصوص ذکر شده اند .

بنابر این معنی آیه این چنین می  شود :

ما را به راهی مینداز که طریق افراد مورد خشم تو و گمراهان باشد. 

( تفسیر نمونه )